Bilim ve DoğaCinyus Facts

Istakozlar hakkında aslında bilmenize hiç de gerek olmayan bazı bilgiler

Istakozlar denizlerde ve okyanuslarda yaşayan en enteresan canlılardan biri. Denizin derinliklerinde genellikle kaya altlarında yaşayan ıstakoz korkunç görünmesine rağmen zararsız ve insanlara karşı neredeyse savunmasız bir yaratık. Bu nedenle bol bol avlanıp tüketiliyor. Çok uzun süre yaşayabiliyorlar ve yaşadıkları sürece büyüyüp devasa boyutlara ulaşabiliyorlar. Tadı da pek güzel olan ıstakozun çeşit çeşit garip özelliği var. Onları sizin için araştırdık.
istakoz-hakkinda-bilgi (6)Fakir yemeğiydi
Çok değil bundan 50-60 yıl öncesine kadar Türkiye denizleri ıstakola doluydu. Ama gelin görün ki nüfusun çoğunluğu ıstakoza itibar edip yemezdi. Fakirler de bol olduğu için ıstakozu ekmeksiz yerdi. Aynı şekilde batıda da ıstakoz önceleri sadece fakir sofralarında görülebilen bir deniz ürünüydü. Hatta Orta Çağ’da fakirler bile ıstakozu ilaç niyetine bile zorla yerdi. Orta Çağ hekimleri böbrek taşı düşürmek için ıstakozu kurutup toz haline getirir ve hastalarına ilaç diye verirdi. Gel gör ki 18 ve 19. Yüzyıl sonraları ıstakoz zenginler tarafından keşfedildi ve fakir sofralarından sonsuza dek uzaklaştı.
istakoz-hakkinda-bilgi (10)Aslında kırmızı değiller
Istakoz canlıyken kahverengimsi veya yeşil bir renge sahiptir. Kaynar suya atılınca kızarır. Kızarmalarının nedeni kabuklarında yüksek ısılarda aktifleşen bir tür pigmenttir.
istakoz-hakkinda-bilgi (9)Boşaltım sistemleri de bir enteresan
Istakozlar işeme işlemlerini kafalarından hatta suratlarının ortasındaki bir organdan halleder. Istakozlar hemen uzun antenlerinin dibinde olan bu organlarını sadece çişlerini yapmak için değil, çiftleşme döneminde dişilere ve rakip erkeklere feromon püskürtmek için de kullanır.
istakoz-hakkinda-bilgi (3)Bir mide iyidir, iki mide çok daha iyidir
Istakozların 2 farklı midesi vardır. Bunlardan biri ıstakozun başında gözlerin hemen altındadır. Diğer mide ise ıstakozun gövdesindedir. Birinci mide ıstakozun yediği şeyleri ufalamaya ve küçük parçalara ayırmaya yarar. İkinci mide ise besini sindirir. Besin sindirmeye uygun değilse ilk mideden dışarı atılır.
istakoz-hakkinda-bilgi (1)Antenli yön bulma sistemi
Istakozun gözleri nesneleri seçemez, sadece ışığa duyarlıdır. Istakozlar yönlerini kafalarındaki uzun antenlerle sağı solu yoklayarak bulur.
istakoz-hakkinda-bilgi (2)Kol bacak kopması sorun değil
Istakozların 2 büyük kerpetene benzeyen ezme ve kavrama kıskaçları ile çeneye yakın iki küçük beslenme kıskacı vardır. Büyük ezme pençesi ıstakozun avını yakalamasını ve ezmesini sağlar. Istakozlarda genellikle bu kıskaçlardan biri daha gelişkin olur. Herhangi bir şekilde ıstakoz bunlardan birini ya da bacaklarından birini kaybederse bu uzuvlar daha sonra yeniden büyüyebilir. Istakozlar yılda birkaç kez kabuk değiştirir. Kopan dış organlar bu kabuk değiştirme işlemi sırasında tamamen yeniden oluşur.
istakoz-hakkinda-bilgi (7)Istakozlar çığlık atmaz
Istakozlar tadı bozulmasın diye canlı olarak haşlanır. Haşlama sırasında da iniltiye benzer sesler çıkarırlar. Çoğu insan bunu ıstakozun acı çekmesine bağlar ancak ıstakozlar isteseler de çığlık atamaz çünkü ses telleri ya da benzer bir mekanizmaları yoktur. İnilti veya çığlık sesi, ıstakozun içinde oluşan ve kabuğun çatlaklarından geçen buhar yaratır. Istakozların canlı canlı kaynar suya atılmasının onlara acı çektirip çektirmediği ise tam olarak açıklığa kavuşmadı. Bazıları onların sinir sistemlerinin acıyı algılayacak kadar karmaşık olmadığı görüşünde ama bazıları da bunun tersini söylüyor. Nasıl yapacağınıza kendiniz karar verin.
istakoz-hakkinda-bilgi (8)Üremek için her zaman erkeğe ihtiyaç duymaz
Dişi ıstakozlar bir seferde onbinlerce yumurta bırakabilir. Elbette bunun öncesinde yumurtaların erkek tarafından döllenmesi şart. Ama dişi ıstakozlar çiftleştikten sonra spermlerin bir kısmını muhafaza eder ve sonraki yumurtlama dönemlerinde herhangi bir çiftleşme olmasa bile mevcut spermleri kullanarak yumurtalarını dölleyebilir.
istakoz-hakkinda-bilgi (5)Yaşam süreleri belli değil
Istakozlar sürekli vücutlarını yenileyebildikleri için yaşlanma belirtisi göstermez. Bu nedenle ıstakozların yaşlarını da belirlemek zordur. Bazı ıstakozlar 20 kiloya kadar büyüyebilir.

Önceki yazı

Neden iki gözümüz var?

Sonraki yazı

En acayip diyetler

Henüz yorum yapılmadı

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir