Bilim ve DoğaCinyus Facts

İnsanlık tarihine bakışınızı değiştirecek çok şaşırtıcı tarihi bilgiler

Okullarda aldığımız tarih eğitimi aslında eğitimden ziyade beyin yıkama faaliyeti. Bunu zaten hepimiz biliyoruz. Durum böyle olunca okullarda öğretilen tarih, tarihin nasıl işlediğine, insanın gelişimi ve çevresiyle etkileşimine yeterince önem vermiyor. Okuyup geçiyoruz. Parayı Lidyalılar buldu, Amerika kıtasını İspanyol ve Portekiz hükümdarlarının adamları fethetti, tarım devrimi süper bir şey, avcı toplayıcılar gerizekalıydı sanıyoruz. Ama öyle değil. Bakın tarihin derinliklerinden süzdüğümüz sıradışı birkaç gerçek:

homer-sapiens

– Bugün yediğimiz hayvanlar ve bitkilerin yüzde 90’ından fazlası bundan 5000-10.000 yıl önce evcilleştirildi. Son 5000-10.000 yıldır o zaman evcilleştirilenler dışında bir canlı evcilleştirmedik.

– Tarım devriminden önce yaşayan insanlar aslında tarım devriminden sonra yaşayan insanlara göre çok daha sağlıklı besleniyordu. Tarım devrimiyle birlikte yetersiz beslenmeye bağlı hastalıklar ortaya çıktı. Komik olansa bu hastalıkların yetersiz beslenmeye bağlı olduğu tarım devriminden 4000-5000 yıl sonra günümüze yakın bir dönemde keşfedilebildi.

– Tarım devriminin insan evrimine uyumsuz çalışma ve yaşam şekilleri ise bugün de yakından tanıdığımız pek çok kas ve kemik sorununun nedeni olarak görülüyor. Bu aslında tarlada ot yolmak ya da ofiste pineklemek için değil, fare domuz kovalamak, bitki kökü bulmak için her gün kilometrelerce yürümek için evrimleştiğimiz anlamına geliyor.

– İnsanların ağız ve diş sağlığı şeker yaygın olarak kullanılmaya başlamadan önce bugünkünden daha iyiydi. İnsan kemikleri üzerinde yapılan araştırmalarda şekerin yaygın olarak kullanılabildiği 16-17. Yüzyıllar’da yaşamış insanların çenelerinde daha önce yaşayan insanlara göre çok daha fazla çürük ve hasara rastlandı.

– Türümüz alet kullanmaya ve komplike av teknikleri kullanmaya başlayalı birkaç 100 bin yıl oldu. Bu süre boyunca dünyanın neredeyse her kıtasında ağırlığı 10-20 kilonun üzerinde olan hayvanların ki bunlar arasında Avustralya keseli aslanlar, uçamayan dev kuşlar, dev tembel hayvanlar gibi yaratıklar var, neredeyse tamamının nesli tükendi. Günümüze ulaşabilen büyük memeliler ve kuşlar gibi canlılar 30-40 bin yılda bizzat insan tarafından yok edilen türlerin sadece yüzde 5-10 kadarını oluşturuyor.

– İnsan türlerinin ateşi kullanmaya başlaması günümüzden yaklaşık 800 bin yıl önceye kadar uzanıyor. Ateşin günlük olarak kullanılması ise 300 bin önceye uzanıyor.

– Bundan 300-400 bin yıl kadar önce dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan en az 6 farklı insan türü vardı. Bunların en bilineni Neandertallerdir. Bizim türümüz olan homo sapiensler 150 bin yıl öncesine kadar Afrika kıtasının derinliklerinde kendi işiyle uğraşıp, yaşayıp gidiyordu. Yaklaşık 70 bin yıl önce Arap Yarımadası civarlarına geldik. Bundan sonra Asya, Uzakdoğu ve Avrupa’ya yayıldık. O insan türlerinin hiçbiri şu an yaşamıyor. Akrabalarımızın yok olmasının nedeni de büyük ihtimalle biziz. Gerçi hala genlerimizde yüzde 3-5 Neandertal DNA’sı var. Bu da bir çeşit karışma ve yok etmeye işaret olarak okumlanıyor.

– Amerika kıtasının keşfi ve fethinin ilk aşamaları Avrupa imparatorluklarının süper planlarının eseri değildi. Colomb sonrası Amerika’ya ve okyanus adalarına dadanan Avrupalı kaşiflerin çoğu aslında kendi adlarına hareket eden yağmacılardan başka bir şey değildi.

– Avrupalıların Amerika kıtasını keşfetmekte Asya ya da Uzakdoğu imparatorluklarından hızlı olmasının nedeni çok cesur olmaları ya da denizcilik tekniklerinin çok ileri olması değildi. Aynı dönemde Asya ve Avrupa’da yaşayan Osmanlılar dahil birçok imparatorluk denizcilik tekniklerinde ve donanma imkanları bakımından Amerika’ya gidenlerden çok daha üstündü. Peki neden okyanusa açılmadılar? Bu sorunun yanıtı basit aslında, çünkü tuzları kuruydu ve buna gerek duymadılar.

-Colomb, Amerika kıtasını üstün coğrafya ve denizcilik bilgisi sayesinde keşfetmedi. Aslında Amerika kıtasını kazayla buldu. O kadar kazayla buldu ki yeni kıtayı Hindistan sandı. Kuzey Amerika yerlilerine de bu yüzden Indian yani Hintli dedi.

– Avrupalıların buranın yeni bir kıta olduğunu anlamaları Colomb’un kıtayı keşfinden sonra 150-200 yıl sürdü.

– Avrupalı fatihler Amerika kıtasındaki ilerleyişleri sırtasında kıtanın kuzeyinde ve kuzeyinde yaşayan yerli halkların tamamına yakınını yok etti. Kalanlar da köle olarak kullanıldı. Sonra yetmedi Afrikalılar köle olarak Amerika kıtasına ve okyanus ortasındaki adalara taşındı.

Parayı Lidyalılar bulmadı. Para zaten binlerce yıldır kullanılıyordu. Onlar sadece olaya farklı bir bakış getirdi.

Daha yazılabilecek çok şey var ve yazacağız da… ama siz beklemek istemiyorsanız bu yazıyı yazarken yararlandığımız Hayvanlardan Tanrılara – Sapiens İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi‘ni okuyabilirsiniz.

Önceki yazı

Parayı kim buldu sorusunun doğru yanıtı nedir?

Sonraki yazı

Günlük hayatta kullandığımız eşyalar gerçek etten olsaydı nasıl görünürdü?

Henüz yorum yapılmadı

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir